PROFIL BADAŃ:

Badania naukowe w Pracowni Briologii koncentrują się głównie na taksonomii i briogeografii mszaków krajowych i egzotycznych. Prowadzone są one w skali całego świata, przy czym większość z nich dotyczy Antarktyki, Subantarktyki, Ameryki Południowej i Afryki tropikalnej.

TEMATYKA BADAŃ:

Badania naukowe w Pracowni Briologii koncentrują się głównie na taksonomii i briogeografii mszaków krajowych i egzotycznych. Prowadzone są one w skali całego świata, przy czym większość z nich dotyczy Antarktyki, Subantarktyki, Ameryki Południowej i Afryki tropikalnej.

Taksonomia

Opracowane zostały światowe rewizje taksonomiczne szeregu rodzajów m.in. Sciaromium, Limbella, Handeliobryum, Sciaromiopsis, Vittia, Platylomella, Sciaromiella, Cratoneuron i Holodontium (R. Ochyra). W przygotowania jest rewizja rodzaju Seligeria w Europie (L. Gos & R. Ochyra) oraz światowa monografia rodzaju Dicranoweisia. H. Bednarek-Ochyra opracowała monografię Racomitrium w Polsce oraz zaproponowała oryginalną klasyfikację wewnątrzrodzajową tego rodzaju. Aktualnie w opracowaniu jest światowa monografie Racomitrium subg. Cataracta (H. Bednarek-Ochyra).

Ogółem R. Ochyra i H. Bednarek-Ochyra opisali z wszystkich kontynentów 23 nowe dla nauki rodzaje, 16 gatunków, 4 rodziny i dwie podrodziny mchów. Ponadto w przygotowaniu jest obecnie rewizja taksonomiczna rodziny Amblystegiaceae poza Holarktydą oraz regionalne opracowania tej rodziny do Flora Neotropica, Flora and Fauna of Australia, Flora Criptogamica de Tierra del Fuego oraz Flora of Southern Africa (R. Ochyra). H. Bednarek-Ochyra opracowuje rodzaj Racomitrium dla Flora Neotropica.

Najważniejszym przedsięwzięciem taksonomicznym obecnie realizowanym w Pracowni Briologii jest opisowa Flora mchów Antarktydy (R. Ochyra, H. Bednarek-Ochyra i R. I. Lewis-Smith), która obejmować będzie klucze, opisy i pełną ikonografię wszystkich gatunków znanych z siódmego kontynentu.

Florystyka

Krajowe badania florystyczne koncentrują się na obszarach słabo dotąd zbadanych pod względem briogeograficznym i mają one głównie na celu dostarczanie danych dla Atlasu rozmieszczenia geograficznego mchów w Polsce. Opracowana została m.in. flora mchów Półwyspu Helskiego (1988), Skalic Nowotarskich i Spiskich oraz Małych Pienin (R. Ochyra 1984), a w przygotowaniu jest flora mszaków Pojezierza Sejneńskiego (R. Ochyra, H. Tomaszewicz), Suwalskiego Parku Krajobrazowego (R. Ochyra, L. Gos, H. Tomaszewicz) Magurskiego Parku Narodowego oraz Pasma Policy w Karpatach Zachodnich (R. Ochyra, A. Stebel).

Opracowany został tu także wykaz mchów Polski (R. Ochyra, P. Szmajda 1978), którego nowa, uaktualniona wersja jest obecnie przygotowywana do druku.

Prowadzone przez R. Ochyrę badania florystyczno-taksonomiczne poza Polską doprowadziły do odkrycia kilku gatunków mchów nowych dla Europy, np. Racomitrium lamprocarpum (C. Muell.) Jaeg. czy Schistidium andreaeopsis (C. Muell.) Lazar., blisko 30 gatunków nowych dla Antarktydy, a także dla innych kontynentów.

Najwięcej opracowań florystycznych dotyczy tropikalnej Afryki Wschodniej. Są one realizowane często we współpracy z prof. T. Pócsem w ramach współpracy z Instytutem Botaniki Węgierskiej Akademii Nauk i publikowane w serii East African Bryophytes. Na uwagą zasługują tu pierwsze podsumowania brioflory Zambii (R. Ochyra, P. Phiri 1988) i Mozambiku (R. Ochyra, T. Pócs 1986).

Bardzo ważną pozycję w tej dziedzinie badań stanowi pierwsze w historii opracowanie flory wątrobowców Antarktydy (R. Ochyra, J. Váňa 1989), obszernie omawiające lokalne rozmieszczenie, ekologię i geografię tych roślin oraz zawierające wykaz wszystkich wątrobowców podanych z Antarktydy.

Nomenklatura

W wyniku przeprowadzonych przez R. Ochyrę badań nomenklatorycznych wysunięte zostały propozycje do zachowania dwóch znanych nazw rodzajowych mchów: Schistidium Bruch & Schimp. i Drepanocladus (C. Muell.) G. Roth. Obie propozycje zostały zaakceptowane na Kongresie Botanicznym w Tokio w 1993 r. Ponadto R. Ochyra jest stałym członkiem Committee for Bryophytes zajmującego się problemami nomenklatury mchów przy IAPT.

Chorologia

Opracowywany jest unikatowy w skali światowej Atlas rozmieszczenia geograficznego mchów w Polsce, prezentujący monografie briogeograficzne poszczególnych gatunków mchów, z oryginalnymi mapami rozmieszczenia w Polsce, Europie, na półkuli północnej i w świecie. Dotychczas wydano 9 zeszytów z 90 gatunkami, dalsze są w przygotowaniu.

Bibliografie

R. Ochyra i H. Bednarek-Ochyra przygotowują bibliografię flory mchów Polski.

Ochrona mchów

R. Ochyra opracował czerwoną listę mchów zagrożonych w Polsce (2 wydania, 1986, 1992). Ponadto prowadzone są badania nad wybranymi rzadkimi gatunkami mchów z weryfikowaniem ich stanowisk w terenie. Potwierdziły one m.in. wyginięcie jedynych w Europie Środkowej stanowisk Pseudocalliergon turgescens (Th. Jens.) (R. Ochyra, J. Baryła 1990).

Wydawnictwa zielnikowe

Ich celem jest z jednej strony dostarczenie materiałów do wymiany, a z drugiej strony prezentują one najnowsze koncepcje taksonomiczne, zwłaszcza w przypadku mszaków egzotycznych. Dokładne dane o tych wydawnictwach znajdują się w rozdziale “Zbiory naukowe”.

AKTUALNA TEMATYKA BADAŃ:

Światowa monografia rodzaju Bucklandiella (Musci, Grimmiaceae): taksonomia, ewolucja i fitogeografia
Rewizja fitogeograficzna i taksonomiczna flory mchów polskich Karpat
Wątrobowce (Marchantiophyta) wysp Oceanu południowego: różnorodność, taksonomia i rozmieszczenie geograficzne