Instytut Botaniki im. W. Szafera Polskiej Akademii Nauk - W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences

Lichens of the Tatra National Park.
A checklist.

Porosty Tatrzańskiego Parku Narodowego. Adnotowana lista taksonów.

series: BIODIVERSITY OF Tatra NATIONAL PARK, Vol. 2

Maria OLECH

Copyright © W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2004

ISBN 83-89648-25-3; 138 p., B5

zakup: przejdź do Księgarni IB PAN

CONTENTS /  SPIS TREŚCI

INTRODUCTION

Lichens (lichenised fungi) constitute an important element in the flora (sensu lato) of the Tatra Mountains. They are components of many terrestrial ecosystems, pioneer organisms colonizing rocks and dominant elements of high-mountain communities. Lichens of the Tatras have drawn a special attention of lichenologists - not only from Poland - for a long time. The earliest contributions concerning this group, of historical value now, appeared in works by the following authors: LOJKA (1869, 1874), HAZSLINSKY (1870, 1884), FRITZE, ILSE (1870), REHMAN (1879), BOBERSKI (1886, 1889, 1892). Further, intensive investigations were initiated by MOTYKA (1924a, b, 1927), who reported more than 320 species of lichens from this area. Several rare species from the Polish part of the Tatras were noted by SUZA (1928). Important data concerning the diversity of lichens in this area can be found in more recent works by TOBOLEWSKI (1955a, b, 1956a, b, 1959a, b, 1960a, b, 1962a, b, 1969); these publications include many records of lichens new to the Tatra Mountains or rare within this massif, as well as data concerning distribution of more widespread taxa which have already been known before. Also NOWAK (1974a) contributed to the knowledge on lichens of the Tatras, reporting several new and rare taxa; he described from this massif a species new to science: Protoblastenia szaferi (NOWAK 1974b). Intensive lichenological investigations have been carried out during recent years in the Polish Tatra Mountains (OLECH 1977, 1981, 1983, 1985; ALSTRUP & OLECH 1988, 1990, 1992a, 1996b; BIELCZYK 1999); they resulted in discovering further 120 species new to the region (among them 70 were new also for the whole territory of Poland). These results clearly demonstrate, that despite a long tradition of investigations, the Tatra Mountains remain relatively poorly known from the lichenological point of view and much more work has to be done to obtain a complete picture of lichen diversity in the highest massif of the Carpathians.

The Polish Tatra Mountains are unevenly explored lichenologically. The lower and the upper montane forest belts, as well as the subalpine belt, have been studied relatively well. Some parts of alpine and subnival belts have been studied to a much lesser extent. The Western Tatras - as a whole - have been studied better than the High (Eastern) Tatras; the latter massif still requires intensive works.

Inequalities in amount and quality of data concern also particular systematic groups of lichens. Diversity and distribution of lichen species within the genus Alectoria Ach. (BYSTREK 1962a) or the family Caliciaceae (TOBOLEWSKI 1966) have been relatively well known. However, only scarse data are available for most species in the remaining groups of lichens; therefore their distribution, threat, commonness, etc., in area of the Tatra National Park are difficult to be analysed.

The checklist of taxa recorded in the Tatra National Park before 1992 was published by ALSTRUP & OLECH (1992b). The present work is the second checklist of the lichens (lichenised fungi) and lichenicolous fungi of the Polish Tatra Mountains; it is based on data published up to 2002.

WPROWADZENIE

Porosty (grzyby zlichenizowane) odgrywają we florze Tatr dużą rolę. Są one ważnym elementem wielu ekosystemów lądowych, pionierami w zasiedlaniu skał, dominującym składnikiem zbiorowisk wysokogórskich. Porosty Tatr były od dawna przedmiotem zainteresowania lichenologów, i to nie tylko polskich. Najwcześniejsze doniesienia o tej grupie organizmów (o znaczeniu już dzisiaj historycznym) pochodzą z prac następujących autorów: LOJKA (1869, 1874), HAZSLINSKY (1870,1884), FRITZE, ILSE (1870), REHMAN (1879), BOBERSKI (1886, 1889, 1892).

Nowe badania zapoczątkował MOTYKA (1924a, b, 1927), który podał z terenu Tatr przeszło 320 gatunków. Szereg rzadkich gatunków z terenu polskiej części Tatr zanotował SUZA (1928). Wiele danych florystycznych dotyczących porostów Tatr zawierają prace TOBOLEWSKIEGO (l955a, b, 1956a, b, 1959a, b, 1960a, b, 1962a, b, 1969). Przynoszą one wiele informacji o gatunkach rzadkich lub nowych dla Tatr oraz dużo nowych stanowisk gatunków znanych uprzednio i bardziej rozpowszechnionych. Szereg gatunków rzadkich lub nowych dla flory Tatr polskich podał także NOWAK (1974a). Opisał on tu również nowy dla nauki gatunek - Protoblastenia szaferi (NówAK 1974b).

W wyniku intensywnych badań lichenologicznych prowadzonych w ostatnich latach w Tatrach (OLECH 1977, 1981, 1983, 1985; ALSTRUP, OLECH 1988, 1990, 1992a, 1996b; BIELCZYK 1999), flora porostów tego regionu wzbogaciła się o dalszych 120 nowych gatunków (w tym 70 nowych dla polskiej lichenoflory). Świadczy to o wciąż jeszcze stosunkowo słabym zbadaniu Tatr pod względem lichenologicznym.

Stopień zbadania porostów polskiej części Tatr jest bardzo nierównomierny. Piętro regla dolnego i górnego oraz piętro kosodrzewiny są stosunkowo dobrze przebadane, natomiast piętro halne i turniowe znacznie gorzej, a lokalnie nawet bardzo słabo. Tatry Zachodnie są pod względem lichenologicznym znacznie lepiej poznane niż Tatry Wysokie, które wymagają bardziej intensywnych badań. Dość dobrze zostało poznane rozmieszczenie gatunków z rodzaju Alectoria Ach. (BYSTREK 1962a) i rodziny pałecznikowatych (Caliciaceae - TOBOLEWSKI 1966). Jednak większość gatunków pozostałych grup porostów ma małą liczbę znanych stanowisk, co bardzo utrudnia opracowanie rozmieszczenia, a także ocenę stopnia pospolitości i zagrożenia na terenie TPN.

Pierwszą listę gatunków znanych w TPN, zawierającą dane opublikowane do 1992 r., opublikowali ALSTRUP i OLECH (1992b). Niniejsza lista obejmuje wszystkie taksony porostów i grzybów naporostowych podanych z terenu polskiej części Tatr do 2002 roku.


zamknij okienko / close this window !