TYTUŁ PROJEKTU: Analiza makroskopowych szczątków roślinnych z neolitycznych stanowisk Wielkiej Niziny Węgierskiej: dane etnoarcheologiczne i środowiskowe - projekt jest finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu „HARMONIA 3”.

 

Dodatkowe informacje:

Okres realizacji: 07.05.2013-06.05.2016

Status: zakończony

Kierownik: dr Magdalena Moskal-del Hoyo

Współpracownicy: prof. dr hab. M. Lityńska-Zając (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Kraków), prof. dr hab. J.K. Kozłowski (Instytut Archeologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków), prof. dr P. Raczky, dr A. Anders (Uniwersytet im. Loránda Eötvösa, Budapeszt)

  

Celem projektu jest analiza jakościowa i ilościowa makroskopowych pozostałości roślin znalezionych na stanowiskach archeologicznych datowanych na wczesny etap neolityzacji w rejonie Wielkiej Niziny Węgierskiej. Dzięki zachowaniu się w osadzie makroskopowych szczątków roślin uprawnych będzie można poznać dietę neolitycznych rolników oraz scharakteryzować stosowane przez nich rolnictwo. Subfosylne szczątki roślin uprawnych, wraz z roślinami dziko rosnącymi, pozwolą także opisać warunki środowiskowe panujące w najbliższym otoczeniu osady. Szczególny nacisk położony będzie na badania antrakologiczne, które dostarczają wielu cennych informacji dotyczących zarówno sposobu użytkowania drewna w przeszłości przez grupy ludzkie, jak i pozwalają wnioskować o dawnych zbiorowiskach leśnych. Ważnym aspektem badań jest także prześledzenie wpływu działalności grup ludzkich na zmiany w pobliskich zbiorowiskach roślinnych. Jest to szczególnie interesujące w przypadku okresu atlantyckiego, gdyż wówczas rozwijały się jeszcze pierwotne lasy i właśnie wraz z pojawieniem się gospodarki neolitycznej łączone jest uruchomienie szeregu procesów zmian środowiskowych, w tym przemian składu taksonomicznego i struktury zbiorowisk leśnych. Rodzaj uzyskanych danych jest ściśle zależny od kontekstu archeologicznego oraz od przyjętej w trakcie wykopalisk odpowiedniej metodologii badań paleobotanicznych. Wyniki analizy mają istotne znaczenie dla badań nad kulturami neolitycznymi, gdyż pozwalają prześledzić zwyczaje związane z użytkowaniem roślin, pozwalają opisać preferencje siedliskowe grup starorolniczych oraz wzbogacają wiedzę na temat rozmaitych zagadnień gospodarczych.

Stanowiska archaeologiczne, które dostarczyły danych archeobotanicznych

Polgár-Csőszhalom, Polgár-Bosnyákdomb, Polgár-Piócási-dűlő

 

Węgle webpage

Ryc. 1. Węgle drzewne pochodzące z neolitycznych stanowisk archeologicznych z Wielkiej Niziny Węgierskiej. 1. Quercus sp., 2. Rhamnus sp., 3. Hedera helix, 4. Salix sp./Populus sp. Mikrofotografie: M. Moskal-del Hoyo.

 

zdjęcia Polgar

Ryc. 2. 1. Tell Polgár-Csőszhalom, 2. Stanowisko archeologiczne w Polgár-Bosnyákdomb, 3. Cisa w okolicy Polgár, 4. Drzewa i krzewy na stepie w Hortobágy. Zdjęcia: M. Moskal-del Hoyo.

 

UPOWSZECHNIANIE I POPULARYZACJA WYNIKÓW BADAŃ:

Publikacje:

Nagy E.G., Kaczanowska M., Kozłowski J.K., Moskal-del Hoyo M., Lityńska-Zając M. (2014). Evolution and environment of the Eastern Linear Pottery Culture: a case study in the site of Polgár-Piócási-Dűlő. Acta Archaeologica Academiae Scientiarum Hungaricae 65, 217-283

Badal E., Ntinou M., Carrión Y.,  Moskal-del Hoyo M., Vidal P. 2016. Punto de encuentro: los bosques neolíticos en varias regiones de europa. Meeting point: Neolithic forests in various regions of Europe (w druku).

Referaty:

Moskal-del Hoyo M., Magyari E.K., Lityńska-Zając M., Raczky P., Anders A.  Character of the Atlantic woodland of the Great Hungarian Plain. 6th International Anthracology Meeting 2015, Fryburg (Niemcy), 30.08–06.09.2015

Moskal-del Hoyo M., Lityńska-Zając M., Cultivated and wild plants used by people in the “Polgár island” during the Middle and Late Neolithic. Sesja naukowa Wydziału II Historyczno-Filozoficznego i Komisji Paleogeografii Czwartorzędu Polskiej Akademii Umiejętności w ramach współpracy z Węgierską Akademią Nauk: The “Polgar island” (Eastern Hungary): environment, settlement structureand interregional contacts from the Middle Neolithic to the Copper Age; 06.11.2015, godz. 11.00, Mała Aula PAU, ul. Sławkowska 17, Kraków

Moskal-del Hoyo M., Lityńska-Zając M., Cultivated and wild plants used by people in the “Polgár island” during the Middle and Late Neolithic. Instytut Nauk Archeologicznych, Uniwersytet im. Loránda Eötvösa; 08.03.2016, godz. 15.00, sala 217, Muzeum krt 4/b, Budapeszt

Moskal-del Hoyo M. Rekonstrukcja roślinności leśnej na podstawie badań antrakologicznych holoceńskich stanowisk archeologicznych z południowej Polski, wschodniej Słowacji i północno-wschodnich Węgier: metody analizy i możliwości interpretacyjne. Wykład z cyklu „Biologia Współczesna”, Wydział Biologii Uniwersytetu Gdańskiego; 04.04.2016, godz. 10.00, Aula C/105, ul. Wita Stwosza 59, Gdańsk