Jak owady zapylające radzą sobie z cyklem lat nasiennych u jarzębiny? – nowa publikacja

Jarzębina Sorbus aucuparia jest gatunkiem, u którego występują tzw. lata nasienne. Zjawisko to, rozpowszechnione u roślin wieloletnich i polegające na owocowaniu silnie zmiennym między latami oraz międzyosobniczo zsynchronizowanym, uważa się za strategię ograniczania strat powodowanych przez konsumentów nasion poprzez ich naprzemienne "wysycanie" (następujące w roku nasiennym) i "głodzenie". Powstaje jednak pytanie, czy mechanizm ten – skutecznie osłabiający presję nasionożerców – nie oddziałuje równocześnie negatywnie na relacje mutualistyczne, takie jak interakcja roślina-zapylacz.

W czasopiśmie Oikos ukazał się niedawno artykuł opisujący związek pomiędzy wzorcem intensywności kwitnienia w czasie a efektywnością zapylania w babiogórskiej populacji jarzębiny. Autorzy – zespół ekologów kierowany przez prof. dr hab. Magdalenę Żywiec – przez cztery lata zbierali dane na temat produkcji kwiatów i owoców oraz składu gatunkowego owadów odwiedzających korony drzew. Analiza danych nie potwierdziła istnienia efektu "wysycania" populacji zapylaczy w warunkach dużej intensywności kwitnienia. Przeciwnie, wraz ze wzrostem zagęszczenia kwiatów efektywność zapylania rosła i utrzymywała się na stabilnie wysokim poziomie (ok. 80%). Za wynik ten prawdopodobnie odpowiada plastyczność interakcji roślina-zapylacz wyrażająca się dopasowaniem struktury gatunkowej do aktualnej sytuacji – od zespołu zdominowanego przez rodzaj Bombus (trzmiel) w okresie obfitego kwitnienia do zdominowanego przez rodzaje Andrena (pszczolinka) i Lasioglossum (pseudosmuklik) w okresie niskiej produkcji kwiatów.

Badania pokazały, że u gatunków zapylanych przez zwierzęta, relacja roślina-zapylacz nie musi stanowić bariery dla ewolucji strategii reprodukcji opartej na cyklach lat nasiennych.

Oryginalny artykuł:

Szymkowiak J., Bogdziewicz M., Celary W., Piechnik Ł., Ledwoń M., Szarek-Łukaszewska G., Seget B., Kondrat K., Zubek K., Żywiec M. 2025. Dynamic pollinator networks maintain pollination efficiency during mast flowering in an insect-pollinated tree. Oikos in press. DOI

Badania zostały sfinansowane przez Unię Europejską (ERC, ForestFuture, 101039066) oraz z środków statutowych Instytutu Botaniki im. W. Szafera PAN.