Wiadomości

Zagadka pochodzenia udomowionych koni rozwiązana! – nowa publikacja w Nature

Gdzie i kiedy po raz pierwszy udomowiono konie? Najnowsze badania opublikowane na łamach prestiżowego Nature wskazują, że nastąpiło to na stepach pontyjsko-kaspijskich, na Północnym Kaukazie, około 2200 lat p.n.e. Stąd w następnych stuleciach udomowione konie rozprzestrzeniły się w Azji i Europie, dając początek współczesnym rasom hodowlanym.

Odkrycia dokonał międzynarodowy zespół 162 naukowców, specjalizujących się w archeologii, paleogenetyce i językoznawstwie, kierowany przez prof. Ludovica Orlando, paleogenetyka z Centre for Anthropobiology and Genomics of Toulouse (CNRS/Université Toulouse III – Paul Sabatier). W gronie badaczy znaleźli się pracownicy Instytutu Botaniki im. W. Szafera PAN: dr Tomasz Suchan, który odbywał staż w ramach programu Marie Curie-Skłodowska w laboratorium prof. L. Orlando, oraz dr Magdalena Moskal-del Hoyo.

Naukowcy zsekwencjonowali 273 genomy dawnych koni rozsianych po całej Eurazji i porównali je z danymi z dzisiejszych populacji. Tą drogą potwierdzili, że Eurazja była niegdyś zamieszkiwana przez genetycznie odrębne populacje dzikich koni. Pomiędzy 2200 a 2000 p.n.e. doszło do kluczowej zmiany: jeden profil genetyczny, wcześniej ograniczony do stepów północnego Kaukazu, zaczął rozprzestrzeniać się poza swój rodzimy region, zastępując w ciągu kilku stuleci wszystkie populacje od Atlantyku po Mongolię. Dane genetyczne świadczą o demograficznej eksplozji tego gatunku w tym okresie, nie mającej sobie równych na przestrzeni ostatnich 100 tys. lat. Naukowcy odkryli ponadto dwie uderzające różnice między genomem tego konia a pozostałymi populacjami: jedna jest powiązana z bardziej uległym zachowaniem, a druga wskazuje na silniejszy kręgosłup. Cechy te zapewniły zwierzętom sukces w czasach, gdy podróże konne stawały się "globalne".

Wyniki badań prowadzą do wniosku, że migracje ludów indoeuropejskich ze stepów do Europy w trzecim tysiącleciu p.n.e., łączone z kulturą grobów jamowych, nie mogły opierać się na koniu, ponieważ jego udomowienie i dyfuzja nastąpiły później, tj. w tym samym czasie, co rydwany szprychowe związane z kulturą Sintaszta-Pietrovka i języki indoirańskie. Te nowe odkrycia pokazują, jak ważne jest uwzględnienie historii zwierząt w badaniach migracji ludzi i kształtowania się związków międzykulturowych.

Źródłowy artykuł:

{article title="Librado Khan Fages Kusliy Suchan - 2021 - Nature 598: 634–640"}[text]{/article}

Zobacz także stronę internetową projektu.

Kazachski rolnik chwytający konie w północno-środkowym Kazachstanie.
Foto: Dzięki uprzejmości: Ludovic Orlando / CAGT / CNRS Photothèque.

Figurka konia magdaleńskiego z Duruthy we Francji. Abbaye d'Artous. Zbiory Departamentu Landy.
Foto: Ludovic Orlando.